Ścieżka na Bukową Górę

OEM RPN - Sochy

Ścieżka to naturalny model dydaktyczny, ukazujący na niewielkiej przestrzeni, niezwykłą różnorodność przyrodniczą wynikającą ze zmiany żyzności siedlisk (bór sosnowy, bór jodłowy, buczynę karpacką).

Rozpoczyna się przed Ośrodkiem Edukacyjno - Muzealnym RPN, przy budynku Dyrekcji RPN w zabytkowej części Zwierzyńca. Prowadzi na południe ukazując Pomnik Pamięci Poległych Leśników oraz obszar ochrony ścisłej Bukowa Góra z pięknym borem jodłowym i buczyną karpacką. Na Ścieżce znajduje się punkt widokowy z panoramą na strefę krawędziową Roztocza Środkowego.

Ścieżka kończy się w Sochach przy cmentarzu upamiętniającym pacyfikację wsi 1 czerwca 1943r.

Ścieżka trudna ze względu na różnicę wzniesień wynoszącą 80 m - podejście po schodach. Niedostępna dla rowerów.

Ścieżka należy do dość trudnych, szczególnie przy złych warunkach pogodowych. Silne wiatry czynią tę trasę niebezpieczną ze względu na spadające gałęzie ze starych drzew, przy deszczowej pogodzie należy uważać na oślizłe pnie drzew na wierzchowinie. Z Soch można wrócić do Zwierzyńca drogą asfaltową (około 3 km, 1 godz.) lub udać się w dalszą wędrówkę szlakiem krawędziowym.

Czas przejścia około 2 godzin, długość 2,6 km.

Opis wybranych punktów na ścieżce.

Zwierzyniec

Dzieje Zwierzyńca sięgają końca XVI w. W 1589r. została zatwierdzona przez Sejm Rzeczypospolitej Ordynacja Zamojska - wielki, niepodzielny majątek będący własnością Jana Zamoyskiego, kanclerza i hetmana wielkiego koronnego. W 1593r. ordynat Jan Zamoyski nabył włość szczebrzeską. W jej lasach, u stóp Bukowej Góry wybudował obszerny modrzewiowy dwór otoczony ogrodem a w części puszczy urządził "zwierzyniec". Dwór odwiedzali królowie: Władysław IV, Jan Kazimierz, Michał Wiśniowiecki.

Za Jana Sobiepana, III ordynata, w sąsiedztwie willi powstał staw z czterema wyspami. Na jednej z nich w latach 1741 -47 stanął barokowy kościół "na wodzie" ufundowany przez Tomasza Antoniego i Teresę Anielę Zamoyskich. Pod koniec XVIII w. w sąsiedztwie dworu zostały wzniesione cztery klasycystyczne oficyny (obecnie mieści się w nich Zespół Szkół Drzewnych i Ochrony Środowiska im. Jana Zamoyskiego).W początku XIX w. znalazł tu swoją siedzibę Zarząd Ordynacji Zamojskiej. Zwierzyniec stał się osadą urzędniczą. W tym czasie następował też jego intensywny rozwój przemysłowy. Powstał zakład mechaniczny (1804), nowy browar (1806), gorzelnia (1832) a później fabryka wyrobów drzewnych i stolarnia. Jako osada urzędnicza istniał Zwierzyniec do 1944r. Do dziś zachował charakter osady - ogrodu.

Barokowy kościółek

Znajduje się w zabytkowym budynku, dawniej siedzibe plenipotenta czyli zarządcy, który w imieniu ordynata zarządzał lasami. Budynek ma postać szwajcarskiego pawilonu ozdobionego koronkowymi szalunkami. Budowniczym obiektu w latach 1880-1890 był Ignacy Aleksander Szymański. Pierwszym mieszkańcem pałacu był Otton Kubicki. Obecnie w budynku znajduje się siedziba Dyrekcji Roztoczańskiego Parku Narodowego.

Ścieżka ukazuje duże zróżnicowanie wynikające z żyzności siedlisk. Początkowo prowadzi przez bór sosnowy, następnie bór jodłowy na stokach Bukowej Góry i buczynę karpacką na wierzchowinie. Do podstawowych gatunków lasotwórczych w okolicy oprócz sosny należą jodła i buk.

Budynek Dyrekcji RPN

Pomnik symboliczny przypominający 44 leśników poległych w czasie działań wojennych lub zamordowanych przez hitlerowców w Zwierzyńcu i jego okolicach. Odsłonięto go w 1974 r. podczas 74 Zjazdu Polskiego Towarzystwa Leśnego. Uroczystość ta zbiegła się z utworzeniem Parku. Pomnik zbudowany jest z kilkunastu głazów narzutowych przywiezionych tu z Podlasia, ma plan krzyża łacińskiego wg projektu artysty rzeźbiarza B. Markowskiego, Edwarda Łagowskiego i Janusza Pastwy. W centralnej części krzyża na głazach znajduje się napis "Pamięci poległych leśników w latach 1939 - 1944.

Pomnik Pamięci Poległych Leśników

Stanowi jeden z 5 tego typu obszarów na terenie Parku. Prowadzi się tu bierną ochronę przyrody bez ingerencji ze strony człowieka. Obszar ten cechuje się wyjątkowymi walorami przyrodniczymi. Piękno to dostrzeżono już w 1934 r. tworząc na Bukowej Górze rezerwat.

Wyniosła, dumna i potężna - bez wątpienia możemy jodłę uznać za jeden z najważniejszych gatunków lasotwórczych Roztoczańskiego Parku Narodowego. Na Roztoczu znalazła bowiem doskonałe warunki dla swego rozwoju mimo, że jest gatunkiem wrażliwym na niskie temperatury i małą wilgotność powietrza, a zarazem wymagającym żyźniejszych gleb.

Naturalny obszar występowania jodły w naszym kraju jest stosunkowo niewielki. Jodła osiąga w Polsce północno-wschodnią granicę swego naturalnego zasięgu.

Bór jodłowy

Spotykamy ją głównie na obszarach górskich w Sudetach i Karpatach, gdzie wchodzi w skład lasów w piętrze regla dolnego - od 500 do 900 m n.p.m. Poza tym jodła występuje na terenach nizin i wyżyn południowo-wschodniej Polski w Górach Świętokrzyskich i właśnie na wspomnianym wcześniej Roztoczu.

W korzystnych warunkach dożywa ponad 300 lat i osiąga ponad 50 metrów wysokości i 3 do 4 metrów w obwodzie, rzadziej nawet 5 metrów. Nie jest to jednak łatwe zadanie. W okresie młodocianym jodła charakteryzuje się powolnym wzrostem i dopiero w wieku około 15-20 lat zaczyna rosnąć szybciej. Maksymalną wysokość dorosłego drzewa osiąga w wieku około 100-150 lat. Z biegiem lat wytwarza potężny pień główny o stosunkowo cienkiej i gładkiej korze, nieco bardziej spękanej w dolnej części pnia. Obszerna korona początkowo stożkowato zakończona staje się coraz bardziej płaska tworząc tzw. "bocianie gniazdo". Dzieje się tak wskutek wolniejszego wzrostu pędu wierzchołkowego, który przerastają szybciej rosnące pędy boczne. Jako młode drzewko jodła będąc gatunkiem cienioznośnym może przetrwać w niekorzystnych warunkach świetlnych nawet kilkadziesiąt lat i gdy warunki się poprawią rozpoczyna swój wyścig ku niebu. W wieku około 60 lat osiąga swoją dojrzałość i w zależności od środowiska zaczyna okresowo, przeciętnie co 2-6 lat wydawać nasiona skupione w okazałych, walcowatych i wznoszących się do góry szyszkach. W końcu września szyszki dojrzewają, a rozsypujące się łuski uwalniają zaopatrzone w szerokie skrzydełka nasiona, które mogą przemieszczać się na znaczne odległości od drzewa. Wiosną następnego roku kiełkują dając początek nowemu pokoleniu drzew.

Buk osiąga w Polsce północno-wschodnią granicę swego zasięgu. Unika terenów o klimacie kontynentalnym, a więc charakteryzującym się mroźną i długą zimą. Mimo to czuje się na Roztoczu doskonale. Świadczą o tym występujące w RPN rozległe fragmenty buczyny karpackiej, której jest głównym składnikiem. To potężne drzewo - "szara eminencja" naszych lasów jest jednym z piękniejszych drzew liściastych w Polsce. Szaropopielata, gładka kora pokrywa masywny pień z rozległymi konarami. Rozmiar pnia nierzadko przekracza 4, a nawet 5 metrów obwodu. Szeroka, kopulasto zaokrąglona korona może sięgać nawet 35-40 metrów wysokości co jeszcze bardziej podkreśla potęgę drzewa.

Buczyna karpacka

Wieś powstała przed 1826 r. Nazwa sochy pochodzi od drewnianego narzędzia z rylcem służącego do orki. We wsi znajdują się trzy figury, które przypominają o epidemii tyfusu z początku XX w. Cmentarz i kaplica przypominają o tragicznych wydarzeniach, które rozegrały się tu 1 czerwca 1943 r. Podczas krwawej pacyfikacji zamordowano 185 osób a wieś spalono i zbombardowano.

Widok na Sochy