Trasa rowerowa do Florianki

Rozpoczyna się przy Ośrodku Edukacyjno - Muzealnym RPN, prowadzi obok stawów "Echo" i osady leśnej Rybakówka do przejazdu kolejowego. Dalej "Gościńcem Florianieckim" do Florianki potem piaszczystą, leśną drogą do Górecka Starego. Odcinek długości 13 km.

Trasa prowadzi w kierunku południowym, ulicą Plażową do granic Zwierzyńca a dalej asfaltową drogą w kierunku wsi Sochy. W odległości niespełna kilometra osiąga kompleks stawów "Echo", następnie biegnie obok osady leśnej Rybakówka. Jest to najlepsze miejsce obserwacji koników polskich.

Konik polski w Roztoczańskim Parku Narodowym

Koniki polskie to jedyna rasa koni prymitywnych w Polsce. Są one potomkami tarpanów, które żyły niegdyś w puszczach Polski, Litwy i Prus. Odłowiono je w Puszczy Białowieskiej w II połowie XVIII w. ostatnie tarpany, umieszczono w Zwierzyńcu - rezerwacie myśliwskim hrabiego ordynata Zamoyskiego, gdzie zachowały się na ziemiach polskich najdłużej. Rezerwat ten zajmował między innymi tereny dzisiejszej ostoi konika polskiego. Na początku XIX w. rozdano je okolicznym chłopom. Skrzyżowane z końmi domowymi zachowały się w okolicach Biłgoraja do początku XX stulecia w postaci prymitywnej rasy koni chłopskich tzw. koników biłgorajskich. Dopiero w okresie międzywojennym potomkami dawnych tarpanów zainteresowali się naukowcy. W 1936 r. utworzono w Białowieży rezerwat, gdzie umieszczono najbardziej typowe okazy. Drogą selekcji i hodowli zaczęto odtwarzać postać dawnego tarpana. Hodowla zachowawcza konika polskiego w RPN prowadzona jest w warunkach zbliżonych do naturalnych, na obszarze wydzielonym w okolicach stawów "Echo" oraz w warunkach stajennych we Floriance. Ostoja rezerwatowej hodowli konika polskiego powstała w 1982 r. Obejmuje ona obszar 100 ha, w skład którego wchodzą lasy, stawy z liczną siecią grobli oraz dolina strumienia Świerszcz, który służy konikom jako wodopój. Obecnie w Ostoi przebywa stado liczące około 20 szt. W 1995 r. utworzono Ośrodek Stajennej Hodowli Koników Polskich we Floriance, w którym prowadzone są prace dotyczące odtwarzania i zachowania cech tarpana wśród koników polskich.

Charakterystyczne cechy koników polskich to: niski wzrost (125 -135 cm), obfite owłosienie w okresie zimy, maść myszata z czarną pręgą przez grzbiet, pręgowanie w okolicy łopatek i stawów skokowych. Konik polski charakteryzuje się dużą siłą w stosunku do masy ciała, wytrzymałościa, odpornością na choroby oraz temperamentem i charakterem. Rasa ta posiada wybitne właściwości przystosowawcze, charakteryzuje się ogromną żywotnością i zaradnością.

Około 100 m za Rybakówką szlak rowerowy opuszacza drogę asfaltową i prowadzi na południe utwardzoną drogą leśną zostawiając po lewej stronie Czarny Staw. Trasa przecina pas torowiska (linia hutniczo - siarkowa oraz linia relacji Zamość - Stalowa Wola). Tuż za torami, w odległości około 30 m, w miejscu, gdzie od szlaku rowerowego odchodzi w lewo asfaltowa droga (tzw. łącznik - wewnętrzna droga RPN) znajduje się mały mostek na strumieniu Świerszcz, który w lokalnej tradycji jest nazywany "Malowanym Mostem". Aleksandra Wachniewska, wyjaśnia pochodzenie tej, nie mającej uzasadnienia w wyglądzie nazwy określając, że "..ta romantyczna nazwa nadana maleńkiemu mostkowi zagubionemu w lasach wywodzi się z czasów, gdy królowa Marysieńka, jeszcze jako żona ordynata Zamoyskiego, wojewody "Sobie-pana", przebywając w Zwierzyńcu wypływała gondolą z kanałów parku pałacowego, mijała "Czarny Staw" i płynąc rzeczką, kończyła spacer na "Malowanym Moście"

Szlak dociera do Florianki i wiedzie przez nią aleją starych jaworów i klonów prowadząc do dawnego folwarku, gdzie współcześnie mieści się Ośrodek Hodowli Stajennej Konika Polskiego w RPN. Tuż przed zabudowaniami szlak rowerowy zmienia kierunek na południowo - wschodni i prowadząc pod górę aleją modrzewiową opuszcza Floriankę. Ostatni odcinek trasy, do Górecka Starego przemierza piaszczystą drogę prowadzącą przez bór sosnowy. Trasa opuszcza teren Parku i wchodzi do wsi Górecko Stare obok budynku dawnej szkoły. Przez wieś prowadzi wyboistą drogą do skrzyżowania dróg asfaltowych, skąd, już poza szlakiem, możliwy jest powrót do Zwierzyńca szosą w kierunku Tereszpola lub kontynuowanie przejazdu, m.in. do atrakcyjnego turystycznie Górecka Kościelnego - szosą (ok. 3 km).

Florianka

Ordynacka osada leśna, położona na skraju lasów zwierzynieckich przy dawnym gościńcu prowadzącym ze Zwierzyńca do Górecka Starego. Jej historia sięga prawdopodobnie pierwszej połowy XIX w. W 1830r. wybudowano tu pierwsze budynki na potrzeby leśnictwa, m.in. leśniczówkę oraz dwie gajówki. Do dziś zachowały się zagrody dawnych gajówek: położona bliżej lasu gajówka murowana - otoczona nowymi budynkami gospodarczymi oraz sąsiadująca z nią zagroda gajówki drewnianej

W kilka lat po powstaniu siedziby leśnictwa, w odległości ok. 1 km na osi alei zwierzynieckiej został wybudowany folwark, na który składały się budynki gospodarcze oraz budynek dworu - rządcówki. Produkowane przez folwark płody rolne, służyły między innymi do dokarmiania zimą zwierząt, bytujących w ordynackim zwierzyńcu.

Prawdopodobnie przez jakiś czas w sąsiedztwie folwarku, w odległości ok. 2 km w kierunku północno - zachodnim, na tzw. tereszpolskich polach funkcjonowała niewielka cegielnia, która ze względu na niską efektywność produkcji już w drugiej połowie XIX wieku została zlikwidowana. W tym samym czasie eksploatowano wapienie na Wysokiej górze i Kamiennej Górze.

W wyniku rozbudowy folwarku w drugiej połowie XIX w. powstały murowane budynki gospodarcze, m.in. obora, stodoła z maneżem, wozownia, budynki mieszkalne i gospodarcze dla służby. Rozbudowano dwór - leśniczówkę i urządzono przed nim okrągły podjazd otoczony drzewami. Wraz z dalszym rozwojem folwarku obok dworu i budynków gospodarczych założono sady i szkółkę ogrodniczą, przy której stanął murowany dom ogrodnika, prawdopodobnie pełniący rolę przechowalni na potrzeby produkcji szkółkarskiej, z przylegającą do niego szklarnią - oranżerią. Po obu stronach drogi dojazdowej z Górecka Starego założono duże sady a samą aleję obsadzono modrzewiami.

Osią kompozycji architektonicznego jest aleja starych klonów i jaworów łącząca siedzibę leśnictwa z folwarkiem. Nasadzenia wykonano prawdopodobnie na początku XX wieku, wkomponowując w nie pozostałości dawnego lasu. Na początku XX w., w latach 1901 - 1902 założył we Floriance (a także w Zwierzyńcu) szkółki ogrodniczo - leśne Franciszek Fejfer-Stankowski. Zarządca Florianki, który zdecydował o jej obliczu, absolwent Szkoły Pomologicznej w Warszawie, z zainteresowań entomolog i botanik. . Zostały one usytuowane na północ od dworu. Nasiona i materiał szkółkarski sprowadzano z Francji, Hiszpanii, Niemiec, Rosji, północnego Meksyku, zaś odbiorcą produktów była przede wszystkim Rosja. Szkółki dostarczały też materiału na potrzeby całej Ordynacji do nasadzeń w parkach i ogrodach, zakładania alei i żywopłotów w miastach i osadach ordynackich.

Lista rozmnażanych gatunków i ich odmian jest bardzo długa. Spis drzew, krzewów i nasion sporządzony w lipcu 1917 r. zawiera ponad 200 gatunków i odmian samych tylko drzew i krzewów ozdobnych. Są wśród nich posiadające duże walory ozdobne gatunki i odmiany m.in.: klonów, jodeł, kasztanowców, brzóz, głogów, jesionów, jałowców, świerków, sosen, topól, dębów, lip, żywotników Pierwsza wojna światowa i zmiana granic państwowych spowodowały utratę rynku zbytu materiału szkółkarskiego. Produkcję ograniczono tylko do drzew i krzewów owocowych. W 1930r. gospodarstwo przeniesiono pod Zamość do majątku Florianka II.

Zagubiona w lasach, oddzielona bezpiecznym dystansem od większych osad już w 1863 r. Florianka była jednym z miejsc koncentracji oddziałów partyzanckich i schronieniem dla powstańców ściganych przez wojsko i policję carską.

Również w czasie II wojny światowej mieszkańcy Florianki z poświęceniem i oddaniem, narażając życie służyli pomocą żołnierzom podziemia. W 1943r. przez jeden zimowy miesiąc w leśniczówce zamieszkałej przez rodzinę Szklarzy ukrywali się Francuzi zbiegli z obozu jenieckiego w Zwierzyńcu. Florianka bywała też miejscem ważnych narad kierownictwa walki podziemnej Inspektoratu Zamojskiego i Okręgu Lubelskiego AK. Często znajdowała się tu radiostacja Inspektoratu Zamojskiego.

Na polach między Florianką a Tereszpolem funkcjonowało zrzutowisko o kryptonimie "Hipopotam", na które wiosną 1944r. kilkanaście alianckich samolotów zrzuciło ok. 20 ton broni, amunicji, sprzętu wojskowego przeznaczonych dla partyzantów 9 Pułku Piechoty AK.

Administracja ordynacka utrzymywała się we Floriance jeszcze podczas II wojny światowej. Po 1945 r. na skutek reformy rolnej, którą objęta została cała Ordynacja Zamojska Florianka przeszła w użytkowanie Nadleśnictwa Zwierzyniec. W okresie jego administracji gospodarstwo zostało w znacznym stopniu przekształcone: część budynków rozebrano bądź przebudowano, usunięto nasadzenia drzew owocowych, część pól uprawnych otaczających dawny folwark zalesiono. Zdziczeniu i zarośnięciu uległy szkółki ogrodniczo - leśne. W latach 70. założono nowy sad oraz nową szkółkę leśną na północny - zachód od starej.Roztoczański Park Narodowy przejął w 1991 r. osadę leśną we Floriance wraz z 35. hektarowym areałem gruntów rolnych, podjął działania mające służyć zachowaniu tego, bogatego w walory historyczne, przyrodnicze i kompozycyjne, założenia.

Spośród obiektów dawnego folwarku udało się zabezpieczyć i wyremontować budynki gospodarcze: stajnię i stodołę z maneżem, które stały się bazą dla nowej działalności - hodowli stajennej konika polskiego, a także dom ogrodnika, w którym ulokowano administrację tejże hodowli.

Stary, przebudowany dwór - leśniczówkę rozbudowano w wygodny, dwurodzinny budynek mieszkalny. Odnowiono również starą murowaną gajówkę i towarzyszący jej budynek gospodarczy. W sąsiadującej z nią drewnianej gajówce zamieszkiwanej przez szereg lat przez silnie związaną z losami Florianki rodzinę Szklarzy, planowana jest w najbliższym czasie Izba Leśna z ekspozycją prezentującą historię i tradycję leśnictwa w Ordynacji Zamojskiej. Planowane jest także urządzenie ścieżki dendrologicznej, która pomogłaby zachować i udostępnić dla celów dydaktycznych spuściznę historycznych szkółek ogrodniczo - leśnych.

Zwiedzając Floriankę warto zwrócić uwagę na stare klony i jawory wzdłuż alei Zwierzynieckiej i nie przeoczyć potężnego dębu szypułkowego "Florian", najstarszego świadka lasów panujących tu przed założeniem osady. Florian, jak jest tradycyjnie nazywany, wciąż jeszcze o dobrej zdrowotności, już w 1956r. został uznany za pomnik przyrody. Obecnie jego pień osiągnął już 770 cm obwodu. Ponadto we Floriance znajduje się wiele pozostałości po dawnych nasadzeniach i szkółkach. Dotrwały do dnia dzisiejszego okazałe lipy, jawory, świerki, wiązy oraz gatunki egzotyczne daglezja, korkowiec amurski, choina kanadyjska,

Ośrodek Hodowli Stajennej Konika Polskiego

Od listopada 1995r. we Floriance funkcjonuje Ośrodek Hodowli Stajennej Konika Polskiego w RPN. Na jego potrzeby oddano zaadaptowane na stajnie i zmodernizowane dwa budynki inwentarskie (oborę i stodołę) a także dom ogrodnika, w którym mieści się kancelaria Ośrodka. Grupa wyjściowa koników umieszczona w momencie utworzenia Ośrodka składała się z 7 klaczy i 1 ogiera. W chwili obecnej przebywa tu 25 koni, w tym 1 ogier reproduktor i 5 klaczy matek.

Celem hodowli stajennej jest, obok dbałości o utrzymanie cennych biologicznych właściwości koników, takich jak: zdrowie, płodność, odporność na niekorzystne wpływy środowiska, swoisty pokrój, umaszczenie, także doskonalenie ich predyspozycji użytkowych, czym zasadniczo różni się ona od hodowli na swobodzie w warunkach rezerwatowych. Młode konie przyuczane są do pracy w zaprzęgu i pod siodłem[17].

W przyszłości planuje się wykorzystanie koników z hodowli stajennej do celów użytkowych, m.in. dla turystyki konnej (zaprzęgowej oraz wierzchowej), rekreacji, hipoterapii.

Izba leśna we Floriance. Planuje się w dawnej odrestaurowywanej leśniczówce w tzw. domu Szklarzów zorganizowanie izby leśnej, która prezentowałaby przedmioty związane z życiem we Floriance i gospodarką leśną, która była tu prowadzona. Izba ta stanowić będzie również punkt obsługi ruchu turystycznego.